زنجبیل یک گیاه دارویی و بسیار معطر بوده که مصارف زیادی دارند. خواص زنجبیل موجب شده تا این گیاه در بین عموم شناخته شده و مورد استفاده قرار گیرد. گیاه زنجبیل متعلق به خانواده‌ای از گیاهان است که شامل هل و زردچوبه می‌شود. زنجبیل از خانواده zingiberaceae است. اساساً ریشه‌ها این گیاه مصرف می‌شوند. جزء مفید اصلی زنجبیل جینجرول است. استفاده از زنجبیل در طب سنتی به دوران باستان برمی گردد. اعتقاد بر این است که هندی‌ها و چینی‌ها از ریشه زنجبیل برای بیش از 5000 سال استفاده کرده‌اند.  اسم‌های دیگر زنجبیل عبارتند از: زنجفیل، شنگویر، چلر، راش، راسن، رأس هندی، گرم دارو، زیکژیبریس و ژنگویر.

معرفی گیاه دارویی زنجبیل

گیاه دارویی زنجبیل که نام علمی آن zingiber officinale است، گیاهی گلدار است که به عنوان ادویه استفاده می‌شود. گیاه زنجبیل، گیاهی است که منشاء آن جنوب شرقی آسیا بوده و بعد در آسیا و سایر مناطق گرمسیری آسیا گسترش یافته است. زنجبیل دارای مزاج گرم و خشک می‌باشد.

مطالعات نشان داده است که زنجبیل تازه و خشک از 115 جزء تشکیل شده است. 1 قاشق چایخوری زنجبیل خشک 6 کالری، کمتر از 1 گرم چربی، 0 پروتئین، 1 گرم کربوهیدرات و کمتر از 1 گرم فیبر دارد. زنجبیل خشک آهن بسیار کمی دارد. در نصف فنجان زنجبیل تازه  19 کالری، کمتر از 1 گرم پروتئین، چربی و فیبر، 4 گرم کربوهیدرات دارد. زنجبیل تازه حاوی ویتامین C و آهن نیز است. مطالعات نشان داده است که زنجبیل می‌تواند به سوزاندن کالری و کاهش گرسنگی کمک کند.

ترکیبات تشکیل دهنده زنجبیل موجب شده تا این گیاه دارویی در طب سنتی مورد توجه ویژه ای قرار گیرد.

پراکنش گیاه زنجبیل 

گياه دارویی زنجبیل در جنوب شرقي آسيا وجود دارد و در مناطق گرم در نيمكره شرقي و غربي کاشته می‌شود. این گیاه در آفريقا، چين، هندوستان برای صادرات به کشورهای دیگر کاشته می‌شود. در حال حاضر بزرگترین تولید کننده زنجبیل هند است. گیاه زنجبیل را می‌توان به اشکال مختلف مانند تازه، خشک، پودر، روغن و آبمیوه مصرف کرد. خواص زنجبیل موجب شده تا امروزه در لیست غذاهای ایمن قرار گرفته و اغلب برای طعم دادن به شربت‌های سرفه مورد استفاده قرار گیرد.

خواص زنجبیل

خواص گیاه زنجبیل در سلامت انسان

زنجبیل یک ادویه قدیمی با خواص ضد التهابی قوی است. مهم‌ترین فایده زنجبیل که در دنیا شناخته شده است و تقریباً در هر فرهنگ مورد استفاده قرار می‌گیرد، توانایی آن در تسکین حالت تهوع و درد، درمان آرتروز، پیشگیری از سرطان، التیام مجاری تنفسی و کاهش تورم است.

گیاه دارویی زنجبیل را می‌توان به صورت چای، به صورت پودر و تازه مصرف کرد. اجزای مفید زنجبیل اغلب به شکل ریشه‌های تازه یافت می‌شود. می‌توانید زنجبیل را به عنوان طعم دهنده به چای، کیک و کلوچه، غذا و سوپ اضافه کنید. کوکی‌های شیرینی زنجبیلی، مرغ پرتقال زنجبیلی و برنج زنجبیلی را می‌توان به عنوان مثال در این زمینه ذکر کرد.

تأثیر گیاه زنجبیل بر حالت تهوع

زنجبیل به درمان حالت تهوع و استفراغ مرتبط با تهوع صبحگاهی در بارداری کمک می‌کند. بیماران سرطانی که تحت شیمی درمانی قرار می‌گیرند می‌توانند از این ریشه بهره ببرند زیرا علائم تهوع و استفراغ را تسکین می‌دهد. همچنین این گیاه به مرور زمان می‌تواند به طور موثری علائم تهوع، استفراغ و میگرن را درمان کند.

سرماخوردگی و آنفولانزا

زنجبیل برای تمام سنین برای مبارزه با بیماری‌ها و عفونت‌هایی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا تجویز می شود. می‌توان از آن به شکل چای برای گرم نگه داشتن بدن استفاده کرد. چای به عنوان یک معرق عمل می‌کند و با افزایش تعریق سموم را از بدن دفع می نماید.

تاثیر گیاه زنجبیل در هضم غذا 

از دیگر خواص زنجبیل می توان به تاثیر آن بر هضم غذا اشاره نمود. زنجبیل تأثیر تسهیل کننده‌ای بر روند گوارش دارد. سطح قندی که بعد از غذا افزایش می‌یابد می‌تواند باعث شود که معده سرعت طبیعی تخلیه محتویات خود را کاهش دهد. به تنظیم سطح بالای قند و تسکین معده کمک می‌کند و در نتیجه ریتم منظم آن را حفظ می‌کند. با این حال، دارای ترکیباتی است که جذب مواد مغذی و مواد معدنی را از غذاهایی که می‌خوریم افزایش می‌دهد.

تأثیر گیاه دارویی زنجبیل بر نفخ

زنجبیل یک ضد نفخ بسیار قوی است. این بدان معنی است که باعث حذف بیش از حد گاز می‌شود. گاز اضافی موجب می شود تا معده شما در یک حالت ناراحت کننده قرار گیرد. گاز اضافی انباشته شده در سیستم شما ممکن است با بالا آمدن آن بر اندام‌های حساس بدن فشار بیاورد. جویدن یک تکه کوچک زنجبیل می‌تواند به دفع گاز به روشی سالم کمک کند و همچنین از تجمع مجدد گاز جلوگیری می‌کند.

موارد منع مصرف و مضرات زنجبیل

کاهش وزن با زنجفیل

مطالعات اخیر نشان داده که آب زنجبیل می تواند تاثیر زیادی بر کاهش وزن بگذارند. در یک تحقیق مشخص شد مردانی که پس از صرف غذا، یک نوشیدنی زنجبیلی مصرف می کنند برای مدت زمان طولانی تری احساس سیری دارند. از طرفی این ماده با متعادل سازی قندخون، می تواند باعث سرکوب پرخوری و چاقی در افراد گردد.

کنترل کلسترول

بر اساس آزمایشی که اخیرا بر روی موش ها انجام شده، زنجبیل می تواند تاثیر بسزایی در کاهش بیماری های قلبی نظیر فعالیت آرژیناز، کلسترول LDL و تری گلیسیرید داشته باشد. از این رو توصیه می شود افرادی که رژیم غذایی پرچرب دارند، از مصرف این ماده غافل نشوند.

بهبود عملکرد مغز با زنجبیل

یکی دیگر از خواص زنجبیل، کمک به محافظت و به تعویق انداختن بیماری آلزایمر می باشد. مطالعات حیوانی و آزمایشاتی که بر روی زنان میانسال در سال 2012 انجام شد، نشان می دهد که آنتی اکسیدان های موجود و فعال در این ماده می توانند پاسخ های التهابی را خنثی کرده و به جلوگیری از آلزایمر کمک نمایند.

متعادل سازی قند خون از دیگر خواص زنجبیل

اگر از دیابت مزمن و قند خون بالا رنج می برید، می توانید گیاه دارویی زنجبیل را به صورت ناشتا مصرف نمایید. این گیاه می تواند تا حد زیادی دیابت مزمن را برطرف کرده و قند خون شما را کنترل نماید.

کاهش خطر ابتلا به سرطان

همانطور که میدانید توده های سرطانی از تجمع بیش از حد رادیکال های آزاد در بدن تولید می شوند. در واقع وجود مقدار زیادی رادیکال آزاد در بدن می تواند منجر به آسیب های سلولی شود.

از طرفی با مطالعاتی که در سال 2015 در این باره انجام شد، مشخص شد که یکی از موادی که می تواند به مهار سلول های سرطانی کمک کند، گیاه دارویی زنجبیل است. در حقیقت زنجفیل با آزاد سازی آنتی اکسیدان های رژیمی می تواند از بافت سلول های بدن محافظت نماید.

کاهش درد آرتریت با گیاه زنجبیل 

گیاه زنجبیل به تقویت سلامت استخوان‌ها و کاهش درد مفاصل مرتبط با آرتریت شناخته می شود. زنجبیل حاوی جینجرول است که دارای خواص ضد التهابی قوی است. جینجرول به طور مستقیم با بهبود استئوآرتریت، التهاب زانو و آرتریت روماتوئید مرتبط است. با این حال، ترکیبات التهابی مانند سیتوکین ها و کموکاین ها را قبل از اینکه شروع به تأثیر بر بدن کنند، سرکوب می‌کند.

زنجبیل گیاه تسکین دهنده آسم

گیاه دارویی زنجبیل به عنوان یک داروی سنتی برای درمان بیماری‌های تنفسی استفاده می‌شود.  مطالعات اخیر همچنین خواص ضد التهابی آن را نشان داده است.  Zerumbone، یک ترکیب فعال، به تسکین آسم کمک می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که التهاب آلرژیک راه‌های هوایی عمدتاً به دلیل غلبه Th2 است و زنجبیل می‌تواند آن را سرکوب کند.

زنجبیل محافط کبد

افرادی که از سل رنج می‌برند می‌توانند از زنجبیل بهره ببرند زیرا یکی از خواص زنجبیل، جلوگیری از مسمومیت کبدی است.  همچنین در برابر مسمومیت با کادمیوم که به دلیل دریافت قابل توجه کادمیوم به کبد آسیب می‌رساند، محافظت می‌کند. اسانس زنجبیل اثر محافظتی در برابر بیماری کبد چرب غیر الکلی ناشی از چاقی دارد.

یکی از بهترین روش ها برای بهره مندی از خواص گیاهان دارویی، استفاده و ترکیب آنها با چای می باشد. برای خوش عطر و طعم تر شدن چای عصرانه خود می توانید کمی هل، زنجبیل و گل محمدی به چای یا دمنوش خود افزوده و سپس میل نمایید.

برای تهیه زنجبیل و سایر گیاهان دارویی تازه می توانید به فروشگاه دستگنج مراجعه نمایید.

موارد منع مصرف و مضرات زنجبیل

اگرچه خواص زنجبیل بر همه افراد آشکار است اما عدم رعایت اعتدال در مصرف گیاهان دارویی می تواند باعث ایجاد عارضه در افراد گردد. از این رو توصیه می شود از مصرف بیش از حد زنجبیل نیز خودداری نمایید. موارد زیر  گروه های خاصی را نشان می دهد که باید در استفاده از زنجبیل دقت بیشتری نمایند.

  • چای زنجبیل برای کودکان زیر 2 سال مناسب نیست چرا که زنجبیل اثر رقیق کننده خون دارد. به همین دلیل کسانی که از داروهای رقیق کننده خون استفاده می‌کنند باید قبل از مصرف این گیاه با پزشک خود مشورت کنند.
  • زنجبیل فشار خون را کاهش می‌دهد. اگر بیمار فشار خون هستید و دارو مصرف می‌کنید، قبل از مصرف زنجبیل با پزشک خود مشورت کنید.
  • مصرف زنجبیل در بارداری هیچ گونه عوارض جانبی شناخته شده‌ای روی زنان باردار نشان نداده است. با این حال، زنان باردار باید قبل از مصرف با پزشک خود مشورت کنند.
  • همچنین افراد مبتلا به دیابت، سنگ کیسه صفرا و بیماری های قلبی حتما قبل از مصرف با پزشک خود مشورت نمایند.
  • این گیاه دارویی علاوه بر دسته های فوق می تواند برای افراد عادی نیز مشکل ساز شود. سوزش سر دل، حس سوزش در دهان، معده درد و ایجاد گاز از جمله مضرات مصرف بیش از حد این گیاه می باشند.

لازم به ذکر است که گیاه دارویی زنجبیل می تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. از این رو توصیه می شود هیچگاه بیشتر از 4 گرم زنجبیل در رژیم روزانه خود نگنجانید.

 

5/5 - (2 امتیاز)

اولین نظر

کامنت بگذارید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید